Chủ thể quyền sở hữu trí tuệ đề nghị hải quan giám sát hàng hóa qua hệ thống điện tử

Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 06/2026/TT-BTC ngày 26/1/2026, sửa đổi, bổ sung Thông tư số 13/2015/TT-BTC quy định về kiểm tra, giám sát, tạm dừng làm thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu có yêu cầu bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

Ngày 9/6/2026, Bộ Tài chính ban hành Quyết định số 1411/QĐ-BTC công bố thủ tục hành chính được sửa đổi theo Thông tư này. Đó là thủ tục đề nghị, gia hạn và chấm dứt thời hạn kiểm tra, giám sát hàng hóa có yêu cầu bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, bổ sung, thay đổi thông tin đề nghị kiểm tra, giám sát.

Quyết định có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2026. Nội dung công bố thủ tục tương ứng tại Quyết định số 446/QĐ-BTC ngày 31/3/2020 được bãi bỏ.

Nộp hồ sơ qua hệ thống điện tử hải quan

Theo thủ tục mới, chủ thể quyền thực hiện đề nghị qua Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan. Cơ quan hải quan chỉ tiếp nhận hồ sơ giấy tại bộ phận một cửa hoặc qua đường bưu điện khi hệ thống phát sinh sự cố kỹ thuật.

Hồ sơ dùng các biểu mẫu tại Phụ lục II của Thông tư số 06/2026/TT-BTC, gồm mẫu đơn cho việc đăng ký, bổ sung, gia hạn hoặc chấm dứt kiểm tra, giám sát. Kèm theo là tài liệu chứng minh quyền sở hữu hợp pháp tại Việt Nam, ảnh chụp hàng hóa và danh sách các đối tượng liên quan.

Theo Thông tư, hình ảnh sản phẩm được sử dụng trong hồ sơ thay cho một số nội dung mô tả bằng văn bản giấy.

Hai loại giấy tờ không còn phải nộp

Chủ thể quyền không còn phải nộp bản sao văn bằng bảo hộ hoặc giấy chứng nhận đăng ký quyền sở hữu trí tuệ khi dữ liệu này đã có thể tra cứu trực tuyến trên hệ thống chính thức của Cục Sở hữu trí tuệ, theo Cổng Pháp luật quốc gia.

Quy định về hợp pháp hóa lãnh sự đối với giấy ủy quyền của chủ sở hữu quyền cho người đại diện tại Việt Nam cũng được bãi bỏ.

Thời hạn giải quyết và lệ phí

Với đề nghị kiểm tra, giám sát hoặc đề nghị gia hạn, cơ quan hải quan phản hồi trong thời hạn 20 ngày làm việc.

Với yêu cầu cập nhật, bổ sung thông tin hoặc chấm dứt hiệu lực kiểm tra, giám sát, thời hạn giải quyết là 5 ngày làm việc.

Phí và lệ phí thực hiện theo Thông tư số 86/2025/TT-BTC, mức thu 200.000 đồng/đơn.

Đơn gia hạn phải nộp tối thiểu 20 ngày trước khi văn bản chấp nhận kiểm tra, giám sát cũ hết hạn. Khi hải quan yêu cầu sửa đổi, bổ sung hồ sơ, chủ thể quyền có tối đa 10 ngày làm việc kể từ khi nhận được thông báo.

Hải quan chủ động tạm dừng thông quan

Điều 10a được bổ sung tại Thông tư số 06/2026/TT-BTC cho phép Đội trưởng Hải quan cửa khẩu quyết định tạm dừng thông quan để xác minh khi có căn cứ nghi ngờ dựa trên phân tích rủi ro, dữ liệu nghiệp vụ hoặc dấu hiệu thực tế, theo Cổng thông tin Logistics Việt Nam.

Cơ chế này áp dụng với hàng hóa có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, giả mạo nhãn hiệu, giả mạo chỉ dẫn địa lý hoặc hàng hóa sao chép lậu, không cần chờ yêu cầu từ chủ thể quyền.

Theo ông Đào Duy Tám, Trưởng ban Giám sát quản lý về hải quan (Cục Hải quan), chủ thể quyền không còn phải ký quỹ tương đương 20% trị giá lô hàng như trước đây trong trường hợp hải quan chủ động tạm dừng.

Nếu việc tạm dừng được xác định là không có căn cứ, gây thiệt hại cho chủ hàng, cơ quan hải quan phải bồi thường và chi trả các chi phí phát sinh như lưu kho, xếp dỡ, bảo quản.

Hàng hóa qua thương mại điện tử

Thông tư số 06/2026/TT-BTC bổ sung quy định kiểm soát hàng hóa giao dịch qua thương mại điện tử. Theo Cổng thông tin Logistics Việt Nam, lô hàng thương mại điện tử có dấu hiệu vi phạm phải chịu quy trình tạm dừng tương đương lô hàng truyền thống.

Chủ thể quyền chuẩn bị hồ sơ theo mẫu tại Phụ lục II của Thông tư số 06/2026/TT-BTC và nộp qua Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan. Thủ tục do Cục Hải quan tổ chức thực hiện.

Ảnh đại diện của bài là ảnh minh hoạ do AI tạo.

Nguồn tham khảo

• Tạp chí Kinh tế Tài chính - Thuế Hải quan — Công bố 1 thủ tục về kiểm tra, giám sát hàng hóa sở hữu trí tuệ
• Thời báo Tài chính Việt Nam — Bộ Tài chính sửa đổi thủ tục giám sát hàng hóa có yêu cầu bảo hộ sở hữu trí tuệ
• Cổng Pháp luật quốc gia (phapluat.gov.vn) — Tăng sức mạnh thực thi quyền sở hữu trí tuệ tại biên giới bằng dữ liệu số
• Cổng thông tin Logistics Việt Nam (logistics.gov.vn) — Từ 1/3/2026, Hải quan được chủ động dừng thông quan khi phát hiện nghi vấn hàng giả